Instytut Studiów Informacyjnych Uniwersytetu Jagiellońskiego,
Komisja Medioznawcza Polskiej Akademii Umiejętności

zapraszają do udziału w

Międzynarodowej Konferencji Naukowej
NARRACYJNE ATOMY
Trwałość i zmienność podstawowych jednostek opowieści w kulturze

24–25 listopada 2026

Miejsce:
Kraków, Budynek WZiKS, 
ul. prof. St. Łojasiewicza 4
30-348 Kraków

Języki obrad: polski, angielski

Zapraszamy do udziału w konferencji poświęconej trwałości i przemianom elementarnych struktur narracyjnych, które od wieków organizują ludzkie doświadczenia i sposoby opowiadania. Interesują nas podstawowe, kulturowo rozpoznawalne matryce sensu – od form wywodzących się z tradycji oralnej po ich współczesne odpowiedniki funkcjonujące w środowisku cyfrowym.
W refleksji nad tymi strukturami korzystamy z szerokiego kontekstu teoretycznego, obejmującego m.in. badania nad typologią narracji, dynamiką kompozycji oraz minimalnymi jednostkami znaczenia. W tym polu mieszczą się zarówno klasyczne prace z zakresu morfologii opowieści i narratologii, jak i koncepcje badające fundamenty semantyczne opowiadania. Teorie te – od analiz folklorystycznych i strukturalnych, przez refleksje nad narracją historyczną i medialną, aż po współczesne ujęcia komunikacji cyfrowej – wskazują na nieustającą rolę elementarnych wzorców w porządkowaniu sensu.
Z perspektywy badań nad kulturą współczesną szczególnie interesuje nas to, jak podstawowe jednostki narracyjne funkcjonują dziś w zróżnicowanych mediach: w dziennikarstwie, prozie, filmie, grach, w przekazach wizualnych i w komunikacji sieciowej. Zwracamy uwagę zarówno na ich archetypiczną trwałość, jak i na intensywne przekształcenia zachodzące w warunkach cyfrowości. 
Proponujemy roboczą kategorię „narracyjnych atomów”, rozumianych jako minimalne, powtarzalne matryce organizacji sensu funkcjonujące w różnych tradycjach i mediach. Interesuje nas zarówno ich stabilność, jak i zdolność do transformacji w procesach przechodzenia od elementarności do złożonych struktur narracyjnych. W centrum naszego namysłu znajduje się relacja między podstawowymi jednostkami opowieści a zmiennymi historycznie i technologicznie architekturami znaczenia: od epiki i powieści, przez kino i serial, po narracje sieciowe i interaktywne.
Refleksja nad elementarnymi strukturami narracji stanowi trwały wątek europejskiej humanistyki. Jako inspirujące można wymienić koncepcje: Władimira Proppa, André Jollesa, Rolanda Barthesa, Paula Ricoeura, Gérarda Genetta czy Mieke Bal. Od badań folklorystycznych i morfologii baśni, poprzez strukturalne analizy gatunków, aż po współczesną narratologię i teorię mediów, powraca pytanie o minimalne formy organizujące sens — o takie jednostki narracyjne, które porządkują doświadczenie, utrwalają pamięć i umożliwiają transmisję znaczeń w różnych epokach i środowiskach komunikacyjnych.
Poszukiwanie elementarnych matryc sensu ("prostych form" A. Jollesa) funkcjonujących w kulturze oralnej i piśmiennej odnajdujemy w badaniach nad kompozycją oralną, ujęcie to znajduje wyraźny odpowiednik w badaniach rozwiniętych przez Milmana Parry’ego i Alberta Lorda, których analiza formuły oralnej — przedstawiona m.in. w The Singer of Tales (1960) — ukazała mechanizm przejścia od jednostek powtarzalnych do struktur epickich. Zdaniem niemieckiego Jollesa, gatunki przedliterackie, które funkcjonowały w ramach kultury oralnej, takie jak legenda, saga, mit, zagadka, powiedzenie, kazus, memorabile, baśń, żart, to nie tylko elementarne formy stanowiące narzędzia porządkowania doświadczenia (reprezentacje), lecz także mechanizmy kulturowej transmisji, umożliwiające jednostkom i wspólnotom artykulację relacji ze światem. W tej perspektywie elementarność oznacza nie tylko typologię form, lecz także dynamikę kompozycji: sposób, w jaki z powtarzalnych schematów wyłania się narracyjna całość. Trzeci wymiar refleksji nad elementarnością otwiera koncepcja minimalnych jednostek znaczenia rozwinięta przez Annę Wierzbicką w ramach teorii Natural Semantic Metalanguage. Poszukiwanie prymitywów semantycznych — nieredukowalnych składników sensu — prowadzi do pytania o ontologiczny fundament narracji: czy u podstaw form elementarnych znajdują się minimalne struktury znaczeniowe, które konstytuują możliwość opowiadania jako takiego?
Konferencja stanowi przestrzeń do transdyscyplinarnej rozmowy. Zapraszamy badaczki i badaczy reprezentujących antropologię, literaturoznawstwo, kulturoznawstwo, medioznawstwo oraz pokrewne dziedziny.

Proponowane obszary refleksji:

1.    Ontologia i teoria „narracyjnych atomów”
•    Status epistemologiczny podstawowych struktur narracyjnych: uniwersalne czy historycznie zmienne?
•    Trwałość archetypicznych wzorców mimo zmian technologii i mediów.
•    Elementarne struktury narracyjne jako modele organizacji wiedzy i redukcji złożoności.
•    Hybrydyzacja i rekontekstualizacja dawnych wzorców w kulturze późnonowoczesnej.
•    Zależność między elementarnymi a złożonymi układami narracyjnymi.
•    Funkcjonowanie podstawowych struktur w ramach rozbudowanych narracji (powieść, film, serial, historiografia).
•    Historyczne modele organizacji sensu jako konfiguracje powtarzalnych wzorców narracyjnych.
2.    Transformacje medialne i cyfrowe
•    Relacje między oralnością, piśmiennością a cyfrowością: ciągłość i zerwania.
•    Przemiany przedpiśmiennych wzorców narracyjnych w środowisku cyfrowym (memy, gry, fanfik, social media).
•    Elementarne jednostki narracyjne w cybertekście, literaturze wirtualnej i formach immersyjnych.
•    Obecność podstawowych wzorców narracyjnych w narracjach wizualnych: sztuka, film, serial, komiks, audiowizualność.
•    Adaptacje mitu, sagi i legendy w filmie, serialach i grach jako przykłady medialnych translokacji.
3. Funkcje społeczne i kulturowe
•    Społeczne i tożsamościowe funkcje podstawowych wzorców narracyjnych we współczesnej kulturze cyfrowej.
•    Rola elementarnych struktur jako nośników pamięci zbiorowej i transmisji kulturowej.
•    Archetypiczne formy w narracjach historycznych i historiografii.
•    Obecność elementarnych wzorców narracyjnych w kulturze ludowej i popularnej.
•    Wykorzystanie podstawowych struktur narracyjnych w reklamie, propagandzie
i komunikacji politycznej.
•    Krótkie formy wypowiedzi (żart, przysłowie, aforyzm) jako narzędzia negocjowania norm i porządków symbolicznych.

Abstrakty prosimy zgłaszać za pośrednictwem formularza rejestracji dostępnego pod linkiem:
Formularz rejestracji uczestników konferencji – Wypełnij formularz

Harmonogram i opłaty:

Opłata konferencyjna (obejmuje dwa dni konferencji): 500,00 PLN/ 150,00 EUR
Opłata konferencyjna obejmuje posiłki (obiady, przerwy kawowe) zapewniane w trakcie konferencji, nie obejmuje jednak kosztów zakwaterowania. Na prośbę uczestnika konferencji organizatorzy mogą wskazać dostępne w pobliżu konferencji opcje noclegu i pomóc w rezerwacji.

Termin nadsyłania abstraktów (referatów): do 31 lipca 2026 r.
Powiadomienie o przyjęciu abstraktu: w ciągu 14 dni od daty zgłoszenia

Publikacja:
Artykuły wygłoszone podczas konferencji zostaną opublikowane jako rozdziały w monografii naukowej w języku angielskim.

Organizatorzy:
dr hab. Henryk Czubała, Komisja Medioznawcza Polskiej Akademii Umiejętności
dr Anna Folta-Rusin, Instytut Studiów Informacyjnych

Sekretarz konferencji:
dr Anna Folta-Rusin UJ, anna.folta@uj.edu.pl

Instytucje: 
Instytut Studiów Informacyjnych, Uniwersytet Jagielloński
Komisja Medioznawcza Polskiej Akademii Umiejętności 

Rada naukowa konferencji:

dr hab. Henryk Czubała, Komisja Medioznawcza Polskiej Akademii Umiejętności
prof. dr hab. Maciej Kawka, Komisja Medioznawcza Polskiej Akademii Umiejętności 
prof. dr hab. Maria Wojtak, Instytut Językoznawstwa i Literaturoznawstwa, Wydział Filologiczny UMCS
dr hab. Magdalena Wójcik, prof. UJ, Instytut Studiów Informacyjnych UJ
dr hab. Włodzimierz Próchnicki, prof. UJ, Wydział Polonistyki UJ
dr Anna Folta-Rusin, Instytut Studiów Informacyjnych UJ
dr Sabina Sanetra-Półgrabi, Instytut Dziennikarstwa i Stosunków Międzynarodowych UKEN

The Institute of Information Studies of the Jagiellonian University
The Media Studies Commission of the Polish Academy of Arts and Sciences

invite you to participate in the

International Scientific Conference
NARRATIVE ATOMS
The Persistence and Transformation of Fundamental Story Units in Culture

Kraków, 24–25 November 2026

Faculty of Management and Social Communication (WZiKS) Building
ul. prof. St. Łojasiewicza 4
30-348 Kraków, Poland

Conference Languages: Polish, English

Conference Theme:
The conference is devoted to the durability and transformation of the elementary narrative structures that have organized human experience and modes of storytelling for centuries. We are interested in the basic, culturally recognizable matrices of meaning—from forms rooted in oral tradition, to their contemporary counterparts functioning in digital environments.
Our reflections on these structures draw on a broad theoretical context, including research on narrative typology, compositional dynamics, and minimal units of meaning. This field encompasses both classical work in the morphology of narrative and narratology, as well as theories that examine the semantic foundations of storytelling. These methodologies—ranging from folkloristic and structural analyses to contemporary studies of digital communication, as well as inquiries into historical and media narratives—emphasize the perpetual influence of elementary patterns on meaning.
We are particularly interested in the current functions of fundamental narrative units across a variety of media, including journalism, prose, film, games, visual communication, and online discourse, from a contemporary cultural studies perspective. We focus on the profound transformations taking place in simple narrative forms in the digital environment, as well as on the enduring nature of these forms. We might ask ourselves whether forms such as the riddle, the case study, the proverb, the saga, the legend, or the myth retain their cognitive and integrative functions in new contexts.

We propose an operational concept of ‘narrative atoms’, understood as minimal, repeatable matrices of meaning-making that operate across various traditions and media. We are interested in both their stability and their capacity for transformation, as well as in the processes through which elementary units give rise to complex narrative structures. At the heart of our research is the relationship between fundamental story units and the variable historical and technological architectures of meaning, from epics and novels to cinema, television series, and online, interactive narratives.
Reflection on elementary narrative structures is a longstanding thread within the European humanities. Inspiring contributions include the ideas of Vladimir Propp, André Jolles, Roland Barthes, Paul Ricoeur, Gérard Genette, and Mieke Bal. From folkloristic research and the morphology of the tale, through structural analyses of genres, to contemporary narratology and media theory, the question continually returns: What are the minimal forms that organize meaning—those narrative units that structure experience, preserve memory, and enable the transmission of significance across different epochs and communicative environments?
The search for elementary matrices of meaning—that is, "simple forms," as they are defined by Jolles—that function in oral and written culture is also a recurring theme in studies of oral composition. This approach finds a clear counterpart in the research conducted by Milman Parry and Albert Bates Lord, whose analysis of oral formulaic composition—presented, among other works, in "The Singer of Tales" (1960)—revealed the mechanism by which repetitive units generate epic structures. In this perspective, "elementariness" refers not only to the typology of forms but also to compositional dynamics: the manner in which narrative coherence emerges from recurring patterns. According to Jolles, pre-literary genres that functioned within oral culture, such as legend, saga, myth, riddle, saying, case, memorabile, fairy tale, joke, are not only elementary forms constituting tools for organizing experience (representations); they are also mechanisms of cultural transmission that enable individuals and communities to articulate their relationships with the world. Anna Wierzbicka's theory of the Natural Semantic Metalanguage (NSM) introduces a third dimension of contemplation on elementariness, which refines the notion of minimal units of meaning. The quest for semantic primitives—that is, the fundamental components of meaning—invites inquiry into the ontological underpinnings of narrative. The question arises as to whether elementary forms are predicated upon minimal semantic structures, which are indispensable for the possibility of storytelling.

Conference Aim:
The conference aims to create a space for transdisciplinary dialogue. We invite scholars from the fields of anthropology, literary studies, cultural studies, media studies, and related disciplines.

Suggested Areas of Reflection:
1. Ontology and Theory of “Narrative Atoms.”
•    The epistemological status of fundamental narrative structures: universal or historically variable?
•    The persistence of archetypal patterns despite technological and medial changes.
•    Elementary narrative structures as models of knowledge organization and complexity reduction.
•    Hybridization and recontextualization of older patterns in late modern culture.
•    The relationship between elementary and complex narrative configurations.
•    The functioning of fundamental structures within extended narratives (novel, film, series, historiography).
•    Historical models of meaning-making as configurations of recurring narrative patterns.
2. Media and Digital Transformations:
•    Relations between orality, literacy, and digitality: continuities and ruptures.
•    Transformations of pre-literary narrative patterns in digital environments (memes, games, fan fiction, social media).
•    Elementary narrative units in cybertext, virtual literature, and immersive forms.
•    The presence of fundamental narrative patterns in visual narratives, such as art, film, television series, comics, and audiovisual forms.
•    Screen adaptations of myth, saga, and legend as examples of medial translocation.
3. Social and Cultural Functions:
•    Social and identity-forming functions of fundamental narrative patterns in contemporary digital culture.
•    Elementary structures as carriers of collective memory and cultural transmission.
•    Archetypal forms in historical narratives and historiography.
•    The presence of elementary narrative patterns in folk and popular culture.
•    The use of fundamental narrative structures in advertising, propaganda, and political communication.
•    Short expressive forms (jokes, proverbs, aphorisms) as tools for negotiating norms and symbolic orders.
Form of Participation:

Individual paper (20 minutes)
Email address of the conference secretary: anna.folta@uj.edu.pl

The registration form available via the link:
Conference Registration Form – Wypełnij formularz

Schedule and Fees:
The conference fee is € 150.00/ PLN 500.00, and it is valid for all conference days.
Submission of abstracts (papers): by 31 July 2026 (deadline)
Notification of abstract acceptance: within 14 days of submission

Fees and Accommodation:
The conference fee includes catering services provided during the conference, specifically lunch and coffee breaks on both days of the event.
The conference fee does not include accommodation. Upon request, the organizers may assist registered participants in identifying accommodation options.

Publication process:
Papers presented at the conference will be published in an international, peer-reviewed, English-language scientific monograph. Edited by the conference organizers, the volume will be published as a scholarly book devoted to the interdisciplinary study of narrative atoms and fundamental structures of meaning across media and cultural contexts.
Each article must be submitted as an extended, revised version and undergo a double-blind peer review process. Final acceptance for publication depends on the reviewers’ recommendations and compliance with the volume's editorial standards. Detailed editorial guidelines and submission deadlines will be communicated to all participants after the conference.

Organizers
dr hab. Henryk Czubała, Media Studies Committee of the Polish Academy of Arts and Sciences
dr Anna Folta-Rusin, Institute of Information Studies, Jagiellonian University

Conference Secretary:
dr Anna Folta-Rusin, Jagiellonian University
anna.folta@uj.edu.pl

Institutions:
Institute of Information Studies, Jagiellonian University
Media Studies Committee of the Polish Academy of Arts and Sciences

Scientific Committee:
dr hab. Henryk Czubała, Media Studies Committee of the Polish Academy of Arts and Sciences
dr hab. prof. UJ Magdalena Wójcik, Institute of Information Studies, Jagiellonian University
prof. dr hab. Maciej Kawka, Media Studies Committee of the Polish Academy of Arts and Sciences
prof. dr hab. Maria Wojtak, Institute of Linguistics and Literary Studies, UMCS
dr hab. prof. UJ Włodzimierz Próchnicki, Department of Polish Studies, Jagiellonian University
dr Anna Folta-Rusin, Institute of Information Studies, Jagiellonian University
dr Sabina Sanetra-Półgrabi, Institute of Journalism and International Relations, University of the National Education Commission, Krakow